Σάββατο, 22 Ιουλίου 2017

Aπό το βιβλίο "Το σπίτι μου......Η γειτονιά μου....... Η πόλη μου......." του Παρασκευά Καλπακτσόγλου, σχετικά με τον Τεκέ και το Τζαμί της Κατερίνης

Ο  ΤΕΚΕΣ
Ο Τεκές, το «τζαμί» όπως όλοι το γνωρίζουμε τόσα χρόνια, είναι ότι απέμεινε από τον τεκέ, δηλαδή ένα μοναστηριακό συγκρότημα της μουσουλμανικής αίρεσης των Μπεκτασήδων, μιας αίρεσης φιλελεύθερης χωρίς φανατισμό,
που συμβίωνε αρμονικά  με τους Χριστιανούς στην πόλη μας, από τότε που η περιοχή μας ήταν τσιφλίκι του Αλή Πασά των Ιωαννίνων. Χτίστηκε πριν 200-230 χρόνια σε μια έκταση 300 περίπου στρεμμάτων, που εκτεινόταν από τον «Κιζλά» (Δημοτικό πάρκο) προς το παλιό Νοσοκομείο και τη μεγαλύτερη περιοχή του συνοικισμού των Καταφυγιωτών. Ο Τεκές είναι ένα  πολυγωνικό κτίριο, το οποίο στέφεται από τρούλο. Στο εσωτερικό του υπάρχουν δυο τάφοι (τουρμπέ) ηγουμένων, χάλκινα αναθήματα και ένα Κοράνιο,  ενώ τους τοίχους κοσμούν καλλιγραφικές επιγραφές στην αραβική γραφή. Στον περίβολο υπάρχει κρήνη, η οποία όμως δεν είναι αυθεντική και αποτελεί ένα δείγμα κακής αναστήλωσης, μια παραποίηση της ιστορίας, αφού προέκυψε από αυθαίρετη συναρμολόγηση τμημάτων του παλαιού μνημείου. Ακριβώς πίσω από το κτίριο υπάρχουν ταφικές στήλες από μνήματα απλών μοναχών-Μπεχτασήδων, διακοσμημένες με επιγραφές και στοιχεία από το φυτικό βασίλειο. Στο χώρο υπήρχαν η κατοικία του ηγουμένου (Μπαμπά), τα κελιά των απλών μοναχών, ξενώνες, κουζίνα και τραπεζαρία, όπου γίνονταν συνεστιάσεις με αφορμή γιορτές, όπως το μπαϊράμι ύστερα από το ραμαζάνι. Στην αυλή υπήρχε σιντριβάνι και κιόσκι. Η έκταση του τεκέ αποζημιώθηκε για 100.000 δρχ. και οικοπεδοποιήθηκε προς χάριν των Καταφυγιωτών. Σήμερα το κτίριο ακόμη ανήκει στην άλλοτε  μουσουλμανική κοινότητα, αλλά  τη διαχείρισή του την έχει ο Δήμος. Ο εξωτερικός χώρος έχει διαμορφωθεί από το Δήμο σε παρκάκι και είναι επισκέψιμος. Στον εξωτερικό αυτό χώρο υπάρχουν τέσσερα υπεραιωνόβια ψηλά πεύκα, μνημεία της φύσης. Δυστυχώς, αυτά τα εντυπωσιακά δένδρα, έχουν κατακρεουργηθεί με κλάδεμα από τη ΔΕΗ Κατερίνης, για να μη έρχονται σε επαφή τα κλαδιά τους με τα γυμνά καλώδια μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος. Όμως υπήρχαν τόσοι άλλοι τρόποι για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα!



Ο μακαρίτης συμπολίτης μας ιατρός Χασάν Μπεκτάς συνέβαλε στο να ευπρεπιστεί το μνημείο εσωτερικά και εξωτερικά και να διασωθούν τα όποια αναθήματα. Ο παππούς του υπήρξε Κοινοτάρχης της Κατερίνης μέχρι το 1916 και ο πατέρας του ήταν Μπεκτασής. Η έδρα των μουσουλμάνων Μπεκτασήδων (κάτι σαν Πατριαρχείο) ήταν στην Αλβανία, αλλά μετά την εγκαθιδρυση εκεί του κομμουνιστικού καθεστώτος, μεταφέρθηκε στο Κάϊρο. Μέχρι και το 1951 ο τεκές πρέπει να ήταν σε λειτουργία, όπως προκύπτει από δημοσίευμα της εφημερίδας «Μακεδονικός Αγών», (Κυριακή 15 Ιουλίου 1951) με τίτλο : «Ο πατριάρχης των Αλβανών εις την πόλιν μας. Αποκηρύττουν το καθεστώς της πατρίδος των». Στο δημοσίευμα αναφέρονται τα εξής: «Προερχόμενος εκ Καΐρου, όπου και η έδρα του αφίκετο εις την πόλιν μας ο απανταχού της γης διεσπαρμένων Αλβανών Βεχτασήδων Σεβ. Αχμέτ Σιρί –Δεδέ- Μπαμπά. Ο Σεβασμιώτατος είναι φιλοξενούμενος του Ηγουμένου του Τεκέ Κατερίνης Βελή Μπαμπά. (…) Ο Σεβ. επ΄ ευκαιρία της εδώ αφίξεώς του επεσκέφθη και εχαιρέτησε τον κ. Νομάρχην και τον κ. Δήμαρχον, χθες δε ανεχώρησε προς επίσκεψιν και άλλων Αλβανικών Μοναστηρίων, τα οποία ευρίσκονται εις Βόρ. Ελλάδα».

ΤΟ ΤΖΑΜΙ (ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ)
Η Ηλεκτρική Εταιρεία Κατερίνης (Werner), που από το 1928 ηλεκτροδοτούσε την πόλη, στεγαζόταν στο μουσουλμανικό τζαμί, που βρισκόταν στην οδό Κώστα Βάρναλη (πρώην οδός Βασ. Παύλου). Η Κατερίνη αναφέρεται ότι επί τουρκοκρατίας είχε μόνο ένα τζαμί. Το ονομαζόμενο ως τζαμί πίσω από το παλιό νοσοκομείο δεν ήταν ποτέ τζαμί αλλά τεκές, όπως περιέγραψα. Το κτίριο που θα περιγράψω το θυμάμαι ως ένα θορυβώδη τόπο, εξ αιτίας της λειτουργίας των  δύο πετρελαιοκίνητων γεννητριών που παρήγαγαν ηλεκτρικό ρεύμα. Έκαναν τόσο θόρυβο που τις άκουγα τα καλοκαιρινά βράδια και από το σπίτι μου, αφού τα παράθυρα του σπιτιού ήταν ανοιχτά λόγω της ζέστης. Μάλιστα μετά τις 10.00’ το βράδυ ο θόρυβος έπεφτε, διότι έπαυε η λειτουργία της μίας γεννήτριας, λόγω μείωσης της ζήτησης ηλεκτρικού ρεύματος. Το τζαμί ήταν υπερυψωμένο και για την είσοδο σ’ αυτό υπήρχαν πέντε-έξη σκαλοπάτια. Στην αυλή του κτιρίου αυτού υπήρχαν τα ίχνη θεμελίων του μιναρέ (πρέπει να γκρεμίστηκε από κάποιο σεισμό ή να κατεδαφίστηκε), καθώς και ένα πολύ βαθύ πηγάδι, με το οποίο ήταν συνδεδεμένες οι πετρελαιομηχανές των γεννητριών, για να ψύχονται από το νερό του. Ο περιβάλλων χώρος θα πρέπει να ήταν νεκροταφείο και αυτό το συμπεραίνω από τα διάσπαρτα σπασμένα μάρμαρα με αραβικά γράμματα, που θυμάμαι ότι υπήρχαν. Όταν ανέλαβε την ηλεκτροδότηση της πόλης η ΔΕΗ (1959),  το κτίριο του τζαμιού έγινε αποθήκη του ηλεκτρολογικού υλικού της. Αργότερα το κτίριο του τζαμιού κατεδαφίστηκε και στο οικόπεδό του οικοδομήθηκε πολυκατοικία.